5. KENTSEL ALTYAPI ULUSAL SEMPOZYUMU
SONUÇ BİLDİRGESİ
1 – 2 KASIM 2007
Antakya - HATAY
İnşaat Mühendisleri Odası Hatay Şubesinin 1 – 2 Kasım 2007 tarihinde, Antakya ‘da, Kent içi ulaşım, İçme / kullanma suyu ve atıksu, İçme / kullanma suyu ve atıksu arıtımı ve Kentsel atıklar konu başlıkları altında düzenlemiş olduğu 5. Kentsel Altyapı Ulusal Sempozyumu ‘nda sunulan çağrılı ve çağrısız bildirilerin, “Kentlerin Altyapı Yatırımlarının Genel Bir Değerlendirmesi” konulu panelin ve tartışmaların ışığında, önem arz eden aşağıdaki konuların kamuoyu ile paylaşılması uygun görülmüştür.
1. Su kaynaklarının korunması ve daha etkin kullanımını hedefleyen, özellikle küçük yerleşimlerde, atıksuların doğal yollarla arıtılıp yeniden kullanılmasını amaçlayan çalışmalar yürütülmelidir.
2. İçme suyu dağıtım ve iletim şebekelerinde meydana gelen kayıpların belirlenmesi ve bu kayıpların azaltılması için, su ile ilgilenen teknik elemanların ve karar verici durumdaki yöneticilerin belirli bir plan dahilinde mesleki eğitimi, su kaçaklarının önlenmesi ve rasyonel su kullanımının sağlanması amacıyla da eğitimin topluma yaygınlaştırılması gerekmektedir.
3. Mevcut sınırlı su kaynaklarının korunması amacıyla, “noktasal kirlilik” olarak tanımlanan evsel ve endüstriyel kaynaklı kirliliklerin, özellikle hassas ortamlara deşarj edilen atıksuların daha ileri seviyelere kadar arıtılması gerekmektedir.
4. “Noktasal kaynaklı” kirliliklerde iyi yönetim sağlanmalı, havza ölçeğinde “yaygın veya dağınık” tarımsal kaynaklı kirliliklerin de kontrol altına alınabilmesi için yönetimleri yeniden yapılandırılmalıdır.
5. Su havzalarında görülen kötüleşmelerin giderilebilmesi ve mevcut kriter ve şartların bilinçli bir şekilde uygulanmasının sağlanması amacıyla, etkin idari yapılanma ile vatandaş çevre bilincinin eksikliğinin planlı eğitimle giderilmesi hedeflenmelidir.
6. Dağınık tesislerin atık/atıksu yönetimi açısından denetlenmesinin sağlanması amacıyla bir organize bölge şeklinde yapılanmaları teşvik edilmelidir.
7. İdari ve havza yapılanmaları çakıştırılarak farklılıkların sebep olduğu uygulama sıkıntıları giderilmelidir.
8. Öngörülen tüm önlemler için İl Çevre Müdürlükleri ve yerel yönetimlerle birlikte birer eylem planı oluşturulup gerekli çalışmalar başlatılmalıdır.
9. Atıksu arıtma tesisi olmayan belediye ve organize sanayi bölgelerinde, 2004 ‘te güncellenen Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği (SKKY) ‘nde öngörülen İş Termin Planlarının hazırlanması ve yerleşimlerin nüfus büyüklüğüne bağlı olarak, 3-6 yıl gibi bir sürede, bir kentsel arıtma tesisini işletmeye alma yükümlülüklerinin yerine getirilmesi sağlanmalı ve bunun için Hükümetçe acil bir eylem planı hazırlanmalıdır.
10. Mümkün olan tüm yerlerde öncelikle birer atıksu toplama sistemi (ATS) kurulmalıdır. Nüfusu 10 000’i aşan ve hassas yerlere deşarj yapacak yerleşimlerde “nutrien” giderimli (ileri) arıtma (NA) tesisleri yaptırılmalıdır.
11. Arıtma prosesinin seçilerek tesis ünite ve kapasitelerinin belirlenebilmesi ve tesisin yerleşim ve hidrolik tasarımının yapılabilmesi için arıtılmış suların deşarj kriterlerinin belirlenmesi gerekmektedir. Arıtma tesislerinde oluşan çamurların ilave özel işlemler gerektirmesi nedeniyle, çamur işleme ve bertaraf imkan ve şartları göz önünde bulundurularak, atıksu ile çamur arıtım kriterleri belirlenmelidir.
12. Atıksu sistemlerinin sadece cins atıksuları taşıması sağlanmalıdır. Kanalizasyon sistemine deşarj edilmek istenilen endüstriyel atıksuların, ancak istenilen standartlara getirildikten sonra sisteme deşarj edilmesine izin verilmelidir.
13. Su – Atıksu sektörü ile ilgili tüm taraflarca doğru bir planlama ile kısa, orta ve uzun vadeli çalışmaların gerçekleştirilmesi ve bu amaçla mali kaynakların seferber edilmesi gerekmektedir.
14. Su ve atıksu sistemlerinin tasarlanması, planlanması, projelendirilmesi, yapımı ve işletimi aşamasında eğitimli, deneyimli ve donanımlı mühendis, teknik personel ve işçi bulundurulmalıdır.
15. Meskun alanlarda, mevcut kentsel teknik alt yapının, özellikle içme suyu şebekesinin aşırı yüklenmesine neden olan imar planı değişiklikleri ile konut yoğunluklarının artırılması önlenmelidir. Bu bağlamda siyasi otoritenin nazım plan uygulamalarına gelişigüzel müdahalelerinin durdurulması yönünde gerekli yasal önlemler alınmalıdır.
16. Çevre koruma tesislerinin etkin işletilmesinde, meslek içi eğitim konusunda ilgili kurum ve kuruluşların eşgüdümü sağlanarak sürekli teknik eğitim verilmelidir.
17. Çevre bilincinin geliştirilmesine yönelik eğitim ve kamuoyu bilgilendirme çalışmalarına ağırlık verilmelidir.
18. Kent içi trafik yükünün azaltılması ve hizmet kalitesinin yükseltilmesi amacıyla, toplu taşıma sistemlerine ağırlık verilmeli, minibüslerin şehir merkezlerinden tamamen kaldırılmaları ve şehir dışındaki bölgelerde çalışmaya yönlendirilmeleri gerekmektedir.
19. Engelli ve yaşlıların normal toplu taşıma hizmetlerinden ayrıcalıklı yararlanması planlanmalı ve uygulanmalıdır.
20. Su, kanalizasyon ve katı atık gibi, insan sağlığıyla doğrudan etkili olan altyapı hizmetleri, ticari hizmete dönüştürülmemeli, merkezi düzeydeki İller Bankası, Finansman ve Teknoloji Geliştirme Enstitüsü’ne çevrilmelidir. Farklı bölgesel özellikleri kapsayan, finansman kaynakları ve teknoloji geliştirmeyi merkezi yapının içerisinde sağlayan, ülkemize özgün bir model oluşturulmalıdır.
21. Altyapı yatırımlarına finans kaynakları sağlanırken ülkenin bağımsızlığı ve halkın refahı değerlendirilmelidir.
Ayrıca Hatay’daki belediyelerde yapılan anket çalışmasından elde edilen sonuçların ışığında öncelikli olarak,
Tüm belediyelerde,
- Acilen teknik personel yetersizliklerinin giderilmesi,
- Altyapı hizmetlerinde kullanılan araç ve iş makineleri yetersizliklerinin giderilmesi,
- Ek gelir kaynaklarının sağlanması,
- Kanalizasyon şebekelerinin tamamlanması ve Atıksu arıtma tesislerinin yapılması,
- Katı atık ayrıştırma-değerlendirme tesislerinin yapılması gerekmektedir.